Muhasebenin Temel Kavramları

  1. Sosyal Sorumluluk Kavramı: Muhasebenin en önemli temel kavramı olduğunu söyleyebiliriz. Muhasebenin bilgileri tam ve tarafsız olarak en doğru şekilde üretmesi gerekmektedir. Yanlış bilgilerin ilgililere sunulması, ilgili tüm kişilerin yanlış karar almasına neden olabilir. Örneğin şirket kârını olduğundan düşük ya da yüksek göstermek şirket ortakları ve şirkete yatırım yapmayı düşünen kişilerin yanlış kararlar almasına neden olabilir.
  2. Kişilik Kavramı: İşletme kişiliğinin, işletme ortaklarından, işletme sahibi ya da işletme ile ilgili herkesten ayrı bir kişiliğinin olmasıdır. Hukuken iki tür kişilikten söz edebiliriz: Gerçek kişilik ve tüzel kişilik. Her bir birey gerçek kişidir. Bir amacı gerçekleştirmek için bir araya gelen topluluklar ise tüzel kişiliktir. Yani kuruluşlar, işletmeler tüzel kişiliğe sahiptir. İşletmede yapılan işlemler de tüzel kişilik adına yapılır.
  3. İşletmenin Sürekliliği Kavramı: Her işletme kurulurken sonsuza dek yaşayacakmış gibi düşünülür. Bir yıllığına ya da geçici bir süre için işletme kurmaktan bahsedilemez. İşletmenin sahipleri ya da ortakları değişmiş olsa da işletmenin kişiliği devam eder. Bu açıdan işletmenin sürekliliği kavramı ile kişilik kavramı birbirini destekler niteliktedir.
  4. Dönemsellik Kavramı: Temel olarak işletmede mali yıl 1 Ocak-31 Aralık arasıdır. Yani işletme dönemlere göre faaliyet gösterir. İşletmenin ömrü sonsuz kabul edilse de işletmede yapılan işlemler dönemler bazında yapılır. Mali yıl  1 senedir ve her bir yılın geliri ve gideri başka bir yıla aktarılamaz, hangi döneme ait ise muhasebe kayıtları ile ait olduğu dönemde gösterilir. Bunun için de hesaplar bölümünde anlatılan dönem ayırıcı hesaplar olarak adlandırdığımız 18-28-38- ve 48 grubundaki hesaplar kullanılır.
  5. Parayla Ölçülme Kavramı: Muhasebede para ile ifade edilemeyen şeylerin muhasebe kaydı yapılamaz yani muhasebe kaydını bir para değeri ile yapmak gerekir. Kayıt yaparken ortak bir ölçü olan ulusal para birimi kullanılır.
  6. Maliyet Esası Kavramı: Bir malın maliyeti o mal satın alındığı andan itibaren işletmeye getirilinceye dek katlanılan parasal fedakârlıkların tamamıdır. Muhasebe kayıtları maliyet esasına göre yapılır. Bir varlık edinildiğinde tüm maliyet kalemlerinin o varlığın bedeline dahil edilmesi gerekmektedir.
  7. Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı: Muhasebede yapılan tüm işlemler bir belgeye dayanmak zorundadır. Bu belgeler, Türk Ticaret Kanunu’nda bahsedilen fatura, senet gibi ticari belgeler olmak zorundadır, beyana dayalı olarak muhasebe kaydı yapılamaz.
  8. Tutarlılık Kavramı: Muhasebe politikaları ve seçilen yöntemler yıl içinde ve yıldan yıla değiştirilmemelidir. Değiştirilmesi gerekiyorsa bu değişimin nedenleri açıklanmalıdır.
  9. Tam Açıklama Kavramı: Muhasebe bilgi sistemidir. Muhasebenin amacı da en doğru bilgiyi üretmektir. İlgililerin işletme mali tablolarında yeterli açıklamayı görmeleri gerekmektedir. Bilanço dipnotlarında yeterli açıklamalar yapılmalıdır. İlgililerin tam olarak açık bir şekilde bilgilenmeleri sağlanmalıdır.
  10. İhtiyatlılık Kavramı: Temkinli olmayı anlatır. İşletmenin karşılaşabileceği riskler gözönünde bulundurulmalıdır. Muhasebe kayıtları yapılırken de ihtiyatlı olmak ancak gerektiği durumlarda karşılık ayırarak yapılabilir. Örneğin bir alacağın şüpheli hale düşmesi durumunda muhasebe kayıtlarında bu durum için kayıt yapılmalı ve karşılık ayrılmalıdır.
  11. Önemlilik Kavramı: İşletme açısından önemli olan hesap kalemlerinin mali tablolarda yer alması zorunludur, işletme açısından tutar olarak küçük bir değer gösterse bile mali tabloların yorumlanmasında özellik arz eden hesap kalemleri mutlaka gösterilmelidir.
  12. Özün Önceliği Kavramı: Muhasebe kayıtlarında öz, şekilden önce gelir. Örneğin bir alacak şüpheli hale düştüyse ve borçlu kişinin borcunu ödeyeceğinden emin olsak dahi bu alacak için karşılık ayırmak gerekecektir ya da ticarette sıklıkla karşılaşılan bir durum olarak ileri tarihli bir çek düzenlemiş isek bu durumda öz şekilden önce geleceği için bu çek bir borç senedi niteliğindedir.

Leave a comment

Your email address will not be published.


*